{"id":175000,"date":"2025-10-30T00:00:00","date_gmt":"2025-10-29T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/de-escalatie-van-dual-antiplatelet-therapy-na-acuut-coronair-syndroom-een-beter-compromis-tussen-veiligheid-en-werkzaamheid\/"},"modified":"2026-03-26T17:30:04","modified_gmt":"2026-03-26T16:30:04","slug":"de-escalatie-van-dual-antiplatelet-therapy-na-acuut-coronair-syndroom-een-beter-compromis-tussen-veiligheid-en-werkzaamheid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/edu8.bcfi.be\/nl\/de-escalatie-van-dual-antiplatelet-therapy-na-acuut-coronair-syndroom-een-beter-compromis-tussen-veiligheid-en-werkzaamheid\/","title":{"rendered":"De-escalatie van dual antiplatelet therapy na acuut coronair syndroom: een beter compromis tussen veiligheid en werkzaamheid?"},"content":{"rendered":"<div class='summary'>\n<p><strong>Kernboodschappen<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Het bepalen van de duur van <i>dual antiplatelet therapy<\/i> (DAPT) is een evenwichtsoefening tussen het verlagen van het risico op ischemische events en het zo laag mogelijk houden van bloedingscomplicaties. Na een acuut coronair syndroom (ACS)&#x002C; behandeld met een percutane coronaire interventie (PCI) wordt meestal gedurende 12&nbsp;maanden DAPT gegeven. Langdurige DAPT gedurende 12&nbsp;maanden verlaagt enerzijds het risico op trombose&#x002C; maar verhoogt anderzijds het bloedingsrisico. Door de duur van de DAPT te verkorten&#x002C; zou het bloedingsrisico kunnen verlaagd worden&#x002C; op voorwaarde dat het risico op trombose niet toeneemt.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>&rsquo;DAPT de-escalatie&rsquo; kan op twee manieren gebeuren:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><b>De intensiteit van de behandeling verlagen<\/b>: door na 1 tot 3&nbsp;maanden over te schakelen van DAPT met een potente P2Y12-receptorantagonist (ticagrelor en prasugrel) naar DAPT met clopidogrel.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>De duur van de behandeling verminderen<\/b>: door na 1 tot 3&nbsp;maanden over te schakelen van DAPT met acetylsalicylzuur + een potente P2Y12-receptorantagonist (ticagrelor of prasugrel) naar monotherapie met een P2Y12-receptorantagonist.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p>De hier besproken netwerkmeta-analyse van gerandomiseerde studies&#x002C; toont dat beide benaderingen voor &lsquo;DAPT de-escalatie&rsquo; na PCI omwille van ACS geassocieerd zijn met een significante verlaging van het bloedingsrisico ten opzichte van vijf verschillende DAPT-strategie&euml;n. Bovendien ging &lsquo;DAPT de-escalatie&rsquo; niet gepaard met een hoger risico op ischemische complicaties&#x002C; zoals stenttrombose. Er werd evenwel geen verschil vastgesteld in cardiovasculaire mortaliteit&#x002C; het primaire eindpunt van deze studie.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul><\/div>\n<h2>Waarom is deze studie belangrijk?<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>Bij een acuut coronair syndroom (ACS) worden in de acute fase P2Y12-receptorantagonisten (clopidogrel&#x002C; prasugrel&#x002C; ticagrelor) gebruikt. Na PCI wordt <b><i>dual antiplatelet therapy<\/i> (DAPT&#x002C; syn. duale antiplaatjestherapie)<\/b> opgestart door aan de P2Y12-receptorantagonist acetylsalicylzuur toe te voegen. DAPT wordt over het algemeen 12&nbsp;maanden aangehouden (zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/3?frag=1867'>2.1.1.2.1. Thi&euml;nopyridines<\/a>). Er blijft echter onzekerheid bestaan over de optimale duur van DAPT en over de optimale combinatie van antiaggregantia.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>In recente gerandomiseerde&#x002C; gecontroleerde klinische studies (RCT&rsquo;s) bij pati&euml;nten met coronair syndroom die behandeld werden met PCI zijn de veiligheid en werkzaamheid onderzocht van <b>vroege <\/b>&lsquo;<b>DAPT de-escalatie<\/b>&rsquo;<b> <\/b><i>(stopzetting van de DAPT v&oacute;&oacute;r de klassieke duur van 12&nbsp;maanden).<\/i><b> <\/b>Hoewel de studies wijzen op een daling van het bloedingsrisico&#x002C; hadden ze onvoldoende statistische power om de werkzaamheid van &lsquo;DAPT-escalatie&rsquo; op zeldzame maar zorgwekkende complicaties na te gaan&#x002C; zoals stenttrombose en cardiovasculaire mortaliteit. In die studies werden vaak pati&euml;nten ge&iuml;ncludeerd met een coronair syndroom&#x002C; zonder een onderscheid te maken tussen acuut of chronisch. Pati&euml;nten met ACS hebben echter een hoger risico op recidiverende atherotrombotische events.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Het doel van deze meta-analyse<\/b> is om &lsquo;DAPT de-escalatie&rsquo; te <b>vergelijken<\/b> met 5 alternatieve DAPT-strategie&euml;n om na te gaan of &lsquo;DAPT de-escalatie&rsquo; het optimale evenwicht tussen veiligheid en werkzaamheid biedt <b>na een percutane coronaire interventie (PCI) bij pati&euml;nten met ACS<\/b>.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Opzet van de studie<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>Het betreft een systematische review en netwerkmeta-analyse van 23 gerandomiseerde&#x002C; gecontroleerde studies (tussen 2009 en 2022) waarin in totaal 75 064 pati&euml;nten opgenomen werden. In de gerandomiseerde&#x002C; gecontroleerde studies werden verschillende DAPT-strategie&euml;n met elkaar vergeleken. De relevante studie-armen werden vergeleken via een netwerkmeta-analyse.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De ge&iuml;ncludeerde pati&euml;nten waren <b>volwassenen (&ge;18&nbsp;jaar)<\/b> die een <b>percutane coronaire interventie <\/b>(PCI) ondergaan hadden na een <b>acuut coronair syndroom (ACS)<\/b> en bij wie DAPT dus ge&iuml;ndiceerd was.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De ge&iuml;ncludeerde studies vergeleken DAPT-strategie&euml;n bestaande uit een <b>combinatie van acetylsalicylzuur + P2Y12-receptorantagonist<\/b> (clopidogrel&#x002C; prasugrel of ticagrelor). Voor de netwerkmeta-analyse werden volgende zes DAPT-strategie&euml;n vergeleken.<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>acetylsalicylzuur + prasugrel (full dose: 10&nbsp;mg) gedurende 12&nbsp;maanden<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>acetylsalicylzuur + prasugrel (low-dose: 5&nbsp;mg) gedurende 12&nbsp;maanden<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>acetylsalicylzuur + ticagrelor gedurende 12&nbsp;maanden<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>&lsquo;DAPT de-escalatie&rsquo;:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>van <b>acetylsalicylzuur + potente P2Y12-receptorantagonist<\/b> naar <b>acetylsalicylzuur + clopidogrel<\/b> na 1-3&nbsp;maanden&#x002C; of<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>van <b>acetylsalicylzuur + P2Y12-receptorantagonist<\/b> naar <b>&eacute;&eacute;n enkele antiaggregerende behandeling met een P2Y12-receptorantagonist<\/b> na 1 tot 3&nbsp;maanden&#x002C; voor een totale duur van een jaar<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p>acetylsalicylzuur + clopidogrel gedurende 12&nbsp;maanden<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>acetylsalicylzuur + clopidogrel gedurende 3 tot 6&nbsp;maanden&#x002C; gevolgd door een levenslange monotherapie met acetylsalicylzuur.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p>Het primaire eindpunt was de <b>cardiovasculaire mortaliteit<\/b>. De secundaire eindpunten waren: bloedingen (alle&#x002C; majeure en mineure)&#x002C; stenttrombose&#x002C; cerebrovasculair accident (CVA)&#x002C; myocardinfarct&#x002C; all-cause mortaliteit en majeure cardiovasculaire events.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Resultaten in het kort<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>De pati&euml;nten waren gemiddeld 62&#x002C;2&nbsp;jaar oud&#x002C; 23&#x002C;9% waren vrouwen en 27&#x002C;2% had diabetes.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Primair eindpunt<\/b>: er was geen verschil in cardiovasculaire mortaliteit tussen de zes DAPT-strategie&euml;n.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Secundaire eindpunten:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><b>\u200b<\/b><u>Myocardinfarct&#x002C; majeure cardiovasculaire events&#x002C; CVA&#x002C; all-cause mortaliteit<\/u>: er was voor deze eindpunten geen verschil tussen de zes DAPT-strategie&euml;n&#x002C; hoewel de bewijskracht varieerde.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><u>Bloedingen<\/u>: ten opzichte van de combinatie acetylsalicylzuur + prasugrel (full dose: 10&nbsp;mg) gedurende 12&nbsp;maanden was de incidentie van bloedingen (alle events) <b>lager<\/b>:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>met &lsquo;DAPT de-escalatie&rsquo; : OR 0&#x002C;49 (95%-BI van 0&#x002C;26 tot 0&#x002C;81);<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>met de combinatie acetylsalicylzuur + clopidogrel gedurende 3-6&nbsp;maanden&#x002C; gevolgd door acetylsalicylzuur in monotherapie: OR 0&#x002C;54 (95%-BI van 0&#x002C;28 tot 0&#x002C;89);<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>met de combinatie acetylsalicylzuur + clopidogrel gedurende 12&nbsp;maanden: OR 0&#x002C;66 (95%-BI van 0&#x002C;42 tot 0&#x002C;94);<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>met de combinatie acetylsalicylzuur + prasugrel (low dose: 5&nbsp;mg) gedurende 12 maanden: OR 0&#x002C;61 (95%-BI van 0&#x002C;39 tot 0&#x002C;93).<br \/> NB. Ook ten opzichte van de combinatie acetylsalicylzuur + ticagrelor gedurende 12 maanden&#x002C; was het bloedingsrisico lager met &lsquo;DAPT de-escalatie&rsquo; en met de combinatie acetylsalicyzuur + clopidogrel (gedurende 12 maanden of gedurende 3 &agrave; 6 maanden)<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p><u>Stenttrombose<\/u>: ten opzichte van de combinatie acetylsalicylzuur + prasugrel (full dose: 10&nbsp;mg) gedurende 12&nbsp;maanden was de incidentie van stenttrombose:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p><b>niet verhoogd<\/b> met de combinatie acetylsalicylzuur + prasugrel (low dose: 5&nbsp;mg) : OR 0&#x002C;60 (95%-BI van 0&#x002C;15 tot 1&#x002C;46).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>niet verhoogd<\/b> met &lsquo;DAPT de-escalatie&rsquo; : OR 1&#x002C;70 (95%-BI van 0&#x002C;79 tot 3&#x002C;13).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>tweemaal hoger<\/b> met de combinatie acetylsalicylzuur + clopidogrel gedurende 12&nbsp;maanden: OR 2&#x002C;00 (95%-BI van 1&#x002C;14 tot 3&#x002C;12);<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>meer dan driemaal hoger<\/b> met de combinatie acetylsalicylzuur + clopidogrel gedurende 3 tot 6&nbsp;maanden&#x002C; gevolgd door monotherapie met acetylsalicylzuur : OR 3&#x002C;42 (95%-BI van 1&#x002C;33 tot 7&#x002C;26).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Beperkingen van de studie<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>In deze meta-analyse werd geen rekening gehouden met etnische verschillen. Bij de Oost-Aziatische populatie is het bloedingsrisico echter hoger. Er zijn overigens tal van studies uitgevoerd in die populatie.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Bovendien zijn de resultaten van deze analyse mogelijk slechts beperkt toepasbaar in bepaalde landen&#x002C; vooral omdat sommige van de onderzochte geneesmiddelen daar niet of moeilijk beschikbaar zijn&#x002C; of in andere doseringen gebruikt worden dan in de ge&iuml;ncludeerde studies. Zo wordt een &lsquo;low dose&rsquo; prasugrel in Belgi&euml; alleen bij oudere of magere mensen gebruikt.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De RCT&rsquo;s in deze meta-analyse hadden betrekking op de periode 2004 tot 2021. Dat kan de resultaten van de meta-analyse be&iuml;nvloed hebben omdat de stenttechnologie ge&euml;volueerd is (met nieuwe stents is het risico op stenttrombose lager) en omdat de medicamenteuze behandelingen voor secundaire preventie verbeterd zijn.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De bewijskracht volgens GRADE werd als &lsquo;matig&rsquo; beoordeeld.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Commentaar van het BCFI<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>Deze meta-analyse toont <b>geen verschil in cardiovasculaire mortaliteit <\/b>(primair eindpunt) tussen de verschillende DAPT-strategie&euml;n.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Wat de secundaire eindpunten betreft&#x002C; blijkt uit de meta-analyse dat &lsquo;DAPT de-escalatie&rsquo; en de schema&rsquo;s met acetylsalicylzuur + clopidogrel geassocieerd zijn met een <b>lager bloedingsrisico<\/b> dan DAPT met potente P2Y12-receptorantagonisten (prasugrel (full dose) en ticagrelor) gedurende 12 maanden. De meta-analyse toont ook dat <b>het risico op stenttrombose hoger is<\/b> met de schema&rsquo;s met acetylsalicylzuur + clopidogrel (3-6&nbsp;maanden of 12&nbsp;maanden)&#x002C; terwijl &lsquo;DAPT de-escalatie&rsquo; dit risico niet verhoogt.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Voor sommige pati&euml;nten kan &lsquo;DAPT de-escalatie&rsquo; winst opleveren. Bij de keuze van de DAPT-strategie is het belangrijk het <b>juiste evenwicht te vinden tussen het bloedingsrisico en het tromboserisico<\/b>. Het bloedingsrisico moet overigens opnieuw ge&euml;valueerd worden zodra de pati&euml;nt weer ambulant is&#x002C; onder meer wegens het risico op interacties met andere voorschriftplichtige of vrij verkrijgbare geneesmiddelen (bv. NSAID&rsquo;s&#x002C; SSRI&rsquo;s&#x002C; SNRI&rsquo;s enz.).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Het is ook belangrijk te benadrukken dat DAPT niet langer mag duren dan aanbevolen in de huidige richtlijnen. Er is immers geen bewijs dat een langduriger DAPT winst oplevert&#x002C; en het verhoogt het bloedingsrisico. Na DAPT&#x002C; meestal gedurende &eacute;&eacute;n jaar&#x002C; wordt de behandeling met acetylsalicylzuur levenslang verder gezet. Het stopzetten van DAPT na &eacute;&eacute;n jaar vereist waakzaamheid van alle betrokken zorgverleners (cardioloog&#x002C; huisarts en apotheker).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Bronnen<\/h2>\n<ul>\n<li>\n<p>De Filippo O&#x002C; Piroli F et al. De-escalation of dual antiplatelet therapy for patients with acute coronary syndrome after percutaneous coronary intervention: a systematic review and network meta-analysis. <i>BMJ Evidence-Based Medicine<\/i> 2024;29(3): 171-186 (<a href='https:\/\/ebm.bmj.com\/content\/29\/3\/171'>doi: 10.1136\/bmjebm-2023-112476<\/a>).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kernboodschappen Het bepalen van de duur van dual antiplatelet therapy  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,20353],"tags":[20213,20224],"class_list":["post-175000","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2025-nl","tag-import_tags","tag-import_tags-nl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edu8.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175000","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/edu8.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/edu8.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edu8.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edu8.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=175000"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/edu8.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175000\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":177583,"href":"https:\/\/edu8.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175000\/revisions\/177583"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edu8.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=175000"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/edu8.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=175000"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/edu8.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=175000"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}